ギリシャ語の形容詞の曲用(語形変化)のパターンをまとめました。
概説
形容詞は、名詞または名詞句の特性や品質、特徴などを示す単語です。
修飾する名詞などの数(単数・複数)、性、および格に応じた語形をとりますが、一部の形容詞は性ごとの異なる語形を持たず、また、一切の語形変化をしないものもあります。
形容詞のストレス(アクセント)は名詞と異なり、原則としてパラダイムを通して同じ音節に留まる傾向にあります。
-ος, -η, -ο
最も一般的な曲用タイプです。
辞書形の語尾が-οςである形容詞のうち、語幹の末尾が子音、または/i/以外でストレスのない母音であるもののほとんどがここに分類されます。
なお、辞書形のストレス位置は、最後の音節(ακριβός)、最後から二番目の音節(γεμάτος)、最後から三番目の音節(όμορφος)いずれの可能性もあります。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | όμορφος | όμορφη | όμορφο |
| 属格 | όμορφου | όμορφης | όμορφου |
| 対格 | όμορφο | όμορφη | όμορφο |
| 呼格 | όμορφε | όμορφη | όμορφο |
| 複数 | |||
| 主格 | όμορφοι | όμορφες | όμορφα |
| 属格 | όμορφων | όμορφων | όμορφων |
| 対格 | όμορφους | όμορφες | όμορφα |
| 呼格 | όμορφοι | όμορφες | όμορφα |
| 美しい | όμορφος | オモルフォス | omorfos | [英] beautiful |
|---|
また「形容詞的な語形変化をする」と説明される以下のような語は、このパターンに従います。
- 受動現在分詞(-όμενος, -ώμενος, -ούμενος)
- 受動完了分詞(-μένος)
- 形容詞の比較級(-τερος)
- 形容詞の最上級(-τατος, -ιστoς)
- 序数詞
-ος, -α, -o
辞書形の語尾が-οςである形容詞のうち、語幹の末尾が/i/、またはストレスの置かれた母音であるもの(語幹の末尾が子音であるものも一部、ここに含まれます)。
ここに分類される形容詞はすべて、辞書形のストレス位置が「最後から二番目の音節」に置かれます。
上の-ος, -η, -οタイプとの違いは、単数女性形の語形のみです。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | μέτριος | μέτρια | μέτριο |
| 属格 | μέτριου | μέτριας | μέτριου |
| 対格 | μέτριο | μέτρια | μέτριο |
| 呼格 | μέτριε | μέτρια | μέτριο |
| 複数 | |||
| 主格 | μέτριοι | μέτριες | μέτρια |
| 属格 | μέτριων | μέτριων | μέτριων |
| 対格 | μέτριους | μέτριες | μέτρια |
| 呼格 | μέτριοι | μέτριες | μέτρια |
| 中くらいの、適度な | μέτριος | メトゥリオス | metrios | [英] medium, moderate |
|---|
-ος, (-α,) -o
男性・女性形が同じ語形となるタイプ。
主に、古代ギリシャ語から(学術的に)借用された形容詞がここに分類されます。古代ギリシャ語では、否定の接頭辞α-を持つものと複合形容詞の多くがこの曲用パターンをとっていました。
ここに分類される形容詞のいくつかは、文脈に応じて上と同じ-α, -ας…の女性形を用いることもできます(ειδοποιόςのような「最後の音節にストレスがある」ものは除く)。
また、属格と対格でストレスの移動が発生することがあります。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | βόρειος | βόρεια, βόρειος | βόρειο |
| 属格 | βόρειου, βορείου | βόρειας, βορείου | βόρειου, βορείου |
| 対格 | βόρειο | βόρεια, βόρειο | βόρειο |
| 呼格 | βόρειε | βόρεια, βόρειε | βόρειο |
| 複数 | |||
| 主格 | βόρειοι | βόρειες, βόρειοι | βόρεια |
| 属格 | βόρειων, βορείων | βόρειων, βορείων | βόρειων, βορείων |
| 対格 | βόρειους, βορείους | βόρειες, βορείους | βόρεια |
| 呼格 | βόρειοι | βόρειες, βόρειοι | βόρεια |
| 北の、北向きの | βόρειος | ヴォリオス | voreios | [英] northern |
|---|
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | ειδοποιός | ειδοποιός | ειδοποιό |
| 属格 | ειδοποιού | ειδοποιού | ειδοποιού |
| 対格 | ειδοποιό | ειδοποιό | ειδοποιό |
| 呼格 | ειδοποιέ | ειδοποιέ | ειδοποιό |
| 複数 | |||
| 主格 | ειδοποιοί | ειδοποιοί | ειδοποιά |
| 属格 | ειδοποιών | ειδοποιών | ειδοποιών |
| 対格 | ειδοποιούς | ειδοποιούς | ειδοποιά |
| 呼格 | ειδοποιοί | ειδοποιοί | ειδοποιά |
| 明確な、特定の | ειδοποιός | イドピオース | eidopoios | [英] specific |
|---|
-ος, -ια, -ο
基本の-ος, -η, -οタイプに近いですが、女性形が-ηではなく-ιαとなる傾向の強い形容詞。
ただし多くは、特に辞書形が-κoς, -κός, -χός, -θόςとなるものは、任意で-ηと-ιαを選択できます。絶対に-ιαでなくてはならないものはわずかです。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | βρώμικος | βρώμικη, βρώμικια | βρώμικο |
| 属格 | βρώμικου | βρώμικης, βρώμικιας | βρώμικου |
| 対格 | βρώμικο | βρώμικη, βρώμικια | βρώμικο |
| 呼格 | βρώμικε | βρώμικη, βρώμικια | βρώμικο |
| 複数 | |||
| 主格 | βρώμικοι | βρώμικες | βρώμικα |
| 属格 | βρώμικων | βρώμικων | βρώμικων |
| 対格 | βρώμικους | βρώμικες | βρώμικα |
| 呼格 | βρώμικοι | βρώμικες | βρώμικα |
| 汚れた、汚い | βρώμικος | ヴロミコス | vromikos | [英] dirty |
|---|
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | γλυκός | γλυκιά | γλυκό |
| 属格 | γλυκού | γλυκιάς | γλυκού |
| 対格 | γλυκό | γλυκιά | γλυκό |
| 呼格 | γλυκέ | γλυκιά | γλυκό |
| 複数 | |||
| 主格 | γλυκοί | γλυκές | γλυκά |
| 属格 | γλυκών | γλυκών | γλυκών |
| 対格 | γλυκούς | γλυκές | γλυκά |
| 呼格 | γλυκοί | γλυκές | γλυκά |
| 甘い | γλυκός | グリコース | glykos | [英] sweet |
|---|
-ύς, -ιά, -ύ
ここに分類される形容詞はあまり多くないですが、その割によく用いられる単語が含まれています。
(単数男性・中性形を除き)語幹と語尾の間に「非音節的な-ι-」が入るパターンで、ここについては基本の-ος, -η, -οと同じように曲用します。また、ストレスは常に「最後の音節」に保たれます。
単数男性・中性形の属格は、代替語形を含めほとんど使われることがありません。
代替語形-εία, -είας…については次の項で再度触れます。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | βαθύς | βαθιά, βαθεία | βαθύ |
| 属格 | βαθιού, βαθύ, βαθέος | βαθιάς, βαθείας | βαθιού, βαθύ, βαθέος |
| 対格 | βαθύ | βαθιά, βαθεία | βαθύ |
| 呼格 | βαθύ | βαθιά, βαθεία | βαθύ |
| 複数 | |||
| 主格 | βαθιοί, βαθείς | βαθιές, βαθείες | βαθιά, βαθέα |
| 属格 | βαθιών, βαθέων | βαθιών, βαθειών | βαθιών, βαθέων |
| 対格 | βαθιούς, βαθείς | βαθιές, βαθείες | βαθιά, βαθέα |
| 呼格 | βαθιοί, βαθείς | βαθιές, βαθείες | βαθιά, βαθέα |
| 深い | βαθύς | ヴァシス | vathys | [英] deep |
|---|
-ύς, -εία, -ύ
上の-ύς, -ιά, -ύに対応する、ディモティキ体系の曲用パターン。上とここに分類される形容詞のいくつかではどちらの語形をとることもできます。
このパターンに従う形容詞は、主に技術的な、あるいは形式的な文脈で用いられます。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | ευθύς | ευθεία | ευθύ |
| 属格 | ευθέος, ευθύ | ευθείας | ευθύ, ευθέος |
| 対格 | ευθύ | ευθεία | ευθύ |
| 呼格 | ευθύ | ευθεία | ευθύ |
| 複数 | |||
| 主格 | ευθείς | ευθείες | ευθέα |
| 属格 | ευθέων | ευθειών | ευθέων |
| 対格 | ευθείς | ευθείες | ευθέα |
| 呼格 | ευθείς | ευθείες | ευθέα |
| 直接的な、まっすぐな | ευθύς | エフシス | efthys | [英] straight, direct |
|---|
-ής, -ιά, -ί
-ύς, -ιά, -ύとの違いは、男性単数形および中性単数形の語尾における母音/i/の綴りです。
ここに分類される形容詞は、主に色や素材を表します。
パラダイムを通して語尾に-ίをつけて、非屈折で用いられることもあります(フォーマルな表現としてはだめ)。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | μαβής | μαβιά | μαβί |
| 属格 | μαβή, μαβιού | μαβιάς | μαβιού |
| 対格 | μαβή | μαβιά | μαβί |
| 呼格 | μαβή | μαβιά | μαβί |
| 複数 | |||
| 主格 | μαβιοί | μαβιές | μαβιά |
| 属格 | μαβιών | μαβιών | μαβιών |
| 対格 | μαβιούς | μαβιές | μαβιά |
| 呼格 | μαβιοί | μαβιές | μαβιά |
| 濃い青色の、濃紺の | μαβής | マヴィス | mavis | [英] dark blue |
|---|
πολύς
非常によく用いられる形容詞(あるいは数量詞)πολύς固有の語形変化。
呼格が用いられることはなく、単数属格の男性・中性形もとてもフォーマルな場を除いてほとんど用いられません。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | πολύς | πολλή | πολύ |
| 属格 | πολύ, πολλού | πολλής | πολύ, πολλού |
| 対格 | πολύ | πολλή | πολύ |
| 呼格 | πολύ | πολλιά | πολύ |
| 複数 | |||
| 主格 | πολλοί | πολλές | πολλά |
| 属格 | πολλών | πολλών | πολλών |
| 対格 | πολλούς | πολλές | πολλά |
| 呼格 | πολλοί | πολλές | πολλά |
| 多くの、たくさんの | πολύς | ポリース | polys | [英] much, many, a lot of |
|---|
-ης, -ες
男性・女性形が同じ語形となるタイプです。
ここからの語形変化では、ストレス位置の移動が見られます。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | ακριβής | ακριβής | ακριβές |
| 属格 | ακριβούς | ακριβούς | ακριβούς |
| 対格 | ακριβή | ακριβή | ακριβές |
| 呼格 | ακριβή, ακριβής | ακριβής | ακριβές |
| 複数 | |||
| 主格 | ακριβείς | ακριβείς | ακριβή |
| 属格 | ακριβών | ακριβών | ακριβών |
| 対格 | ακριβείς | ακριβείς | ακριβή |
| 呼格 | ακριβείς | ακριβείς | ακριβή |
| 正確な、精密な | ακριβής | アクリヴィス | akrivis | [英] exact |
|---|
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | συνήθης | συνήθης | σύνηθες |
| 属格 | συνήθους | συνήθους | συνήθους |
| 対格 | συνήθη | συνήθη | σύνηθες |
| 呼格 | συνήθη | συνήθη | σύνηθες |
| 複数 | |||
| 主格 | συνήθεις | συνήθεις | συνήθη |
| 属格 | συνήθων | συνήθων | συνήθων |
| 対格 | συνήθεις | συνήθεις | συνήθη |
| 呼格 | συνήθεις | συνήθεις | συνήθη |
| いつもの、普段の | συνήθης | シニーティス | synithis | [英] usual |
|---|
-ης, -α, -ικο
男性形と女性形は、それぞれ名詞の-ης, -ηδεςタイプ、-α, -εςタイプの曲用に対応しています。中性形は語尾が-ικοですが、基本の-οの変化に従います。辞書形が-άρηςまたは-ούληςとなる形容詞はすべてここに含まれます。
外見や性格、気分を表す形容詞の多くが分類されます。身体を表す接尾辞で構成された複合形容詞など。
ストレスはすべて、語幹の最後の音節に固定されます。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | τεμπέλης | τεμπέλα | τεμπέλικο |
| 属格 | τεμπέλη | τεμπέλας | τεμπέλικου |
| 対格 | τεμπέλη | τεμπέλα | τεμπέλικο |
| 呼格 | τεμπέλη | τεμπέλα | τεμπέλικο |
| 複数 | |||
| 主格 | τεμπέληδες | τεμπέλες | τεμπέλικα |
| 属格 | τεμπέληδων | - | τεμπέλικων |
| 対格 | τεμπέληδες | τεμπέλες | τεμπέλικα |
| 呼格 | τεμπέληδες | τεμπέλες | τεμπέλικα |
| 怠惰な、怠けた | τεμπέλης | テンベリス | tempelis | [英] lazy |
|---|
-άς/-ής, -ού, -άδικο/-ούδικο/-ήδικο
男性形は名詞の-ας, -αδεςタイプ、女性形は-ού, -ούδεςタイプの曲用に対応。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | φαγάς | φαγού | φαγάδικο, φαγούδικο |
| 属格 | φαγά | φαγούς | φαγάδικου, φαγούδικου |
| 対格 | φαγά | φαγού | φαγάδικο, φαγούδικο |
| 呼格 | φαγά | φαγού | φαγάδικο, φαγούδικο |
| 複数 | |||
| 主格 | φαγάδες | φαγούδες | φαγάδικα, φαγούδικα |
| 属格 | φαγάδων | φαγούδων | φαγάδικων, φαγούδικων |
| 対格 | φαγάδες | φαγούδες | φαγάδικα, φαγούδικα |
| 呼格 | φαγάδες | φαγούδες | φαγάδικα, φαγούδικα |
| 大食いの、食いしん坊の | φαγάς | ファガス | fagas | [英] glutton |
|---|
-ων, -ουσα, -ον
ここに分類される形容詞は、古代ギリシャ語の現在分詞の曲用に起源をもつものです。数は少ないですが、専門用語や法律用語が集まるグループとなっています。
呼格はほとんど用いられません。
なお、第一種活用動詞の「現在分詞」はこのパターンに従います。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | επείγων, επείγοντας | επείγουσα | επείγον |
| 属格 | επείγοντος, επείγοντα | επείγουσας, επειγούσης | επείγοντος |
| 対格 | επείγοντα | επείγουσα | επείγον |
| 呼格 | επείγων, επείγοντα | επείγουσα | επείγον |
| 複数 | |||
| 主格 | επείγοντες | επείγουσες | επείγοντα |
| 属格 | επειγόντων | επειγουσών | επειγόντων |
| 対格 | επείγοντες | επείγουσες | επείγοντα |
| 呼格 | επείγοντες | επείγουσες | επείγοντα |
| 緊急の、切迫した | επείγων | エピゴン | epigon | [英] urgent |
|---|
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | παρών, παρόντας | παρούσα | παρόν |
| 属格 | παρόντος, παρόντα | παρούσας, παρούσης | παρόντος |
| 対格 | παρόντα | παρούσα | παρόν |
| 呼格 | παρών, παρόντα | παρούσα | παρόν |
| 複数 | |||
| 主格 | παρόντες | παρούσες | παρόντα |
| 属格 | παρόντων | παρουσών | παρόντων |
| 対格 | παρόντες | παρούσες | παρόντα |
| 呼格 | παρόντες | παρούσες | παρόντα |
| 現在の、出席している | παρών | パロン | paron | [英] present |
|---|
-ων/-ονας, -ον
ここに分類される形容詞は極めて少なく、すべての呼格や中性形はほとんど用いられません。
| 男性 | 女性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 単数 | |||
| 主格 | ευγνώμων | ευγνώμων | ευγνώμον |
| 属格 | ευγνώμονος | ευγνώμονος | ευγνώμονος |
| 対格 | ευγνώμονα | ευγνώμονα | ευγνώμον |
| 呼格 | ευγνώμων, ευγνώμονα | ευγνώμων | ευγνώμον |
| 複数 | |||
| 主格 | ευγνώμονες | ευγνώμονες | ευγνώμονα |
| 属格 | ευγνωμόνων | ευγνωμόνων | ευγνωμόνων |
| 対格 | ευγνώμονες | ευγνώμονες | ευγνώμονα |
| 呼格 | ευγνώμονες | ευγνώμονες | ευγνώμονα |
| ありがたい、恩を感じる | ευγνώμων | エングノモン | paron | [英] grateful |
|---|
語形変化のない形容詞
主に外国語から借用された形容詞には、性や数、格に関わらず語形変化しないものがあります。
αγκαζέ(予約された、占有された)、γκρι(灰色の)、καφέ(茶色の)…など。


